zondag 18 maart 2012
Schuld, boete, misdaad en straf in de Eendrachtstraat
De titel waaronder ik de roman van Dostojevski uit 1866 ken, is 'Schuld en Boete', maar dat is de oude vertaling, uit de tijd dat Russische romans vanuit het Duits in het Nederlands vertaald werden. Nu het direct Russisch - Nederlands is, heet het boek 'Misdaad en Straf'. In mijn ogen is het niet hetzelfde, maar er is door de vertalers vast over nagedacht.
Voor wie de naam Dostojevski op de juiste wijze wil uitspreken, is er Wikipedia, dat de uitspraak als geluidsbestandje levert.
'Misdaad en Straf', niet gelezen, natuurlijk, naast heel, heel veel andere klassiekers die ik graag op mijn boekenlijst had willen hebben. Op die lijst is de Russische bibliotheek zeer matig vertegenwoordigd.
Had ik maar verstandig moeten zijn, vroeger, en niet zoveel tijd besteden aan andere dingen dan lezen. Zoals die keer, ergens in 1973 ongeveer, dat ik op een vrijdagavond naar Dexter Gordon luisterde, die met zijn kwartet in het Rotterdamse jongerencentrum Exit optrad. De Amerikaanse saxofonist, toen veel gehoord in Nederland, is een inmiddels al lang niet meer levende jazzlegende.
In het gebouw waar Exit toen zat, in de Eendrachtstraat in Rotterdam, was ik sinds die tijd niet meer geweest. Dat is toch zo'n 39 jaar. Het 'open jongerencentrum' - je mocht in die tijd ook sentrum schrijven- is al lang geleden verhuisd en recent failliet gegaan. Sinds een paar jaar zit Bonheur er. Het toneelbedrijf maakte al veel producties en scoort nu met een bewerking van het boek van Dostojevski door Peter Sonneveld.
Sonneveld maakte van het boek een kleine bewerking, voor drie acteurs. Een grote rol voor Joost Dekker als Raskolnikov, de student die in het boek de moorden pleegt. Twee andere rollen zijn er voor de jonge vrouw Sonja (Sarah Jonker) en de politierechter (Ruurt de Maesschalck).
Ik vond het een prachtige voorstelling, meeslepend gespeeld en erg mooi vormgegeven.Hoofdrolspeler Joost Dekker zegt op het blog van Bonheur dit over het spelen van de rol van Raskolnikov:
Er wordt over het spelen van een rol vaak gezegd dat een acteur ‘in de huid kruipt’ van zijn personage, dat hij zich ‘inleeft’. Ik heb me nooit kunnen vinden in die verwoordingen; ik zou eerder zeggen dat ik me de rol ‘indenk’ – dat wil zeggen, dat ik probeer mezelf datgene te laten denken, waarvan ik meen dat mijn personage het in zijn situatie denken zou. Deze gedachten zijn de kern van het personage, mijn fysieke expressie wordt erdoor gestuurd.
vrijdag 16 maart 2012
Deidamia als echte theaterproductie
De vorige productie die David Alden voor De Nederlandse Opera maakte was 'Ercole Amante'. Ik kocht er een paar jaar geleden een last minute-kaartje voor. Niet na lovende recensies over de zang of het orkest, maar na een beeldend verhaal in de Volkskrant over het aandeel van de eigen decorafdeling van DNO. De verwachtingen werden toen meer dan waargemaakt, met verrukkelijk theaterspektakel vol kleur, effecten en grappen.
Alden nam het vrijwel identieke team aan medewerkers mee voor het nieuwe project, 'Deidamia', de onbekende, laatste opera die Handel in Londen schreef.
Het liep af en toe langs het randje van camp en een enkele grap was zelfs wat plat, maar ik vond het weer net zo goed als 'Ercole Amante'. Echt, bruisend en levendig theater. Zang, orkest en de kleine ensemble-stukjes waren op hoog niveau.
Mijn complete recensie staat op Place de l'Opera.
Alden nam het vrijwel identieke team aan medewerkers mee voor het nieuwe project, 'Deidamia', de onbekende, laatste opera die Handel in Londen schreef.
![]() |
| Foto DNO/Ruth Walz - Deidamia |
Het liep af en toe langs het randje van camp en een enkele grap was zelfs wat plat, maar ik vond het weer net zo goed als 'Ercole Amante'. Echt, bruisend en levendig theater. Zang, orkest en de kleine ensemble-stukjes waren op hoog niveau.
Mijn complete recensie staat op Place de l'Opera.
maandag 5 maart 2012
Avondje klassiek lied met Anne (en Bastiaan)
Het is nog maar een kwestie van tijd. Wat ik lang als über-tuttig en saai beschouwde, begint me steeds beter te bevallen. De liedkunst in de klassieke muziek, heel soms met een orkest maar vaker met alleen een piano, heeft kanten die een avondje luisteren interessant maken.
Het optreden van Anne Schwanewilms in het Muziekgebouw aan het IJ op zaterdagavond gaf aanleiding mijn mening te herzien.
Zoals opera altijd wel een associatie oproept met muscical, zo is een liederenavond wel te vergelijken met een tour-de-chant. Die aan het Franse chanson ontleende vorm, waarin een cabaret-achtige meneer of mevrouw een avond lang liedjes zingt met Betekenis en met soms zelfs een Boodschap, bestaat nog volop. Al lang niet meer zingt iemand een avond vol met door Ernst van Altena vertaalde Brel-chansons, er wordt op maat geschreven na lange gesprekken tussen vocalist en schrijver. Die vinden, als we de interviews mogen geloven, doorgaans plaats aan de keukentafel van een van beiden, waar de koffie al snel wordt ingeruild voor iets sterkers.
Legendarisch zijn de programma's die zangeressen als Adèle Bloemendaal, Jasperina de Jong en Jenny Arean in het land brachten. Er werd vooraf druk geschreven door mensen als Jan Boerstoel, Hans Dorrestijn of Willem Wilmink, die vaak met teksten kwamen die gebaseerd waren op de levens van interprètes.
Het verval van de vleselijke woning, gezongen door Adèle, over het ouder worden, is een voorbeeld.
Want een mens woont in zijn lichaam
Maar hij heeft het maar te huur
En de grote stille huisbaas
Blijkt hardvochtig op den duur
(Tekst: Hans Dorrestijn)
In een tour-de-chant zat een rode draad en er werd goed nagedacht over de opbouw daarvan. Het moest om te lachen zijn en soms ontroeren. Ik herinner met een tussenzin in een verhaal van Adèle waarmee ze een lied over haar prille jeugd inleidde. Ze vertelde over hoe ze als kleuter gefascineerd in volle onwetendheid naar de binnentrekkende Duitse soldaten keek aan het begin van de oorlog. 'Ik was de jongste moffenhoer van Nederland'.
Het klassieke lied lijkt geen verbindende teksten te verdragen, al wordt er merkbaar wel nagedacht over een opbouw, op basis van de sfeer en de muziek. Sommige componisten schreven cycli van liederen, zoals Schubert in de Winterreise, waarmee de volgorde meteen vastligt. Bij Mahler is het weer anders, het is aan de zanger(es) zelf om te bepalen hoe de vijf liederen van de Rückert-cyclus aan elkaar worden geregen. Al leiden tekst en sfeer van 'Ich bin der Welt abhanden gekommen' wel tot de voor de hand liggende keuze met die spirituele tekst het blokje af te sluiten.
Ich bin gestorben dem Weltgetümmel,
Und ruh' in einem stillen Gebiet!
Het is ernstig verboden om bij een liederen-avond tussendoor te applaudisseren. Gebruikelijk is om dat per geprogrammeerd blokje te doen, dus je mag klappen na de 3 Schubert-liederen en dan weer als er vier van Hugo Wolf zijn geweest. Na elk blokje verlaten solist en begeleider het podium, om vrij snel weer terug te komen.
Bij de recital van gisteravond viel me op hoe geforceerd dat klap-taboe soms is. De zangeres werkt toe naar een climax, die pianist doet zijn best voor een dramatisch einde, en dan is er de applausreflex. Die wordt in de zaal gesmoord door, vooral dan de dames, kreetjes, hijgjes en kreuntjes.
Praten, iets uitleggen, inleiden of toelichten, het komt een enkele keer voor, maar een liederenavond van een grote ster voltrekt zich doorgaans in stilte op dat punt. Prettig voor de recensent is dat de eventuele toegift meestal wel wordt genoemd. Niets meer, niets minder. Geen zangeres of zanger bezondigt zich aan het dweperig melden dat het 'nice is to be in Amsterdam' of andere ontboezemingen.
De Duitse sopraan Anne Schwanewilms hield zich keurig aan de code. Al keek ze soms minder diva-achtig dan je van iemand met haar staat van dienst mag verwachten. Sterker nog, na drie stappen op het podium veroorloofde ze zich een schouderophaaltje dat een neiging tot relativering aangaf. Het was een beweging die je Mies Bouwman nog al eens zag doen, om haar koninginnenstatus te relativeren. De sopraan kan bogen op een koninginnestatus, zeker waar het gaat om de opera's van Strauss en Wagner.
Het verslag van het optreden van Anne Schwanewilms en voorprogramma-zanger Bastiaan Witsenburg staat op Place de l'Opera.
Het optreden van Anne Schwanewilms in het Muziekgebouw aan het IJ op zaterdagavond gaf aanleiding mijn mening te herzien.
Legendarisch zijn de programma's die zangeressen als Adèle Bloemendaal, Jasperina de Jong en Jenny Arean in het land brachten. Er werd vooraf druk geschreven door mensen als Jan Boerstoel, Hans Dorrestijn of Willem Wilmink, die vaak met teksten kwamen die gebaseerd waren op de levens van interprètes.
![]() |
| Adele Bloemendaal |
Want een mens woont in zijn lichaam
Maar hij heeft het maar te huur
En de grote stille huisbaas
Blijkt hardvochtig op den duur
(Tekst: Hans Dorrestijn)
In een tour-de-chant zat een rode draad en er werd goed nagedacht over de opbouw daarvan. Het moest om te lachen zijn en soms ontroeren. Ik herinner met een tussenzin in een verhaal van Adèle waarmee ze een lied over haar prille jeugd inleidde. Ze vertelde over hoe ze als kleuter gefascineerd in volle onwetendheid naar de binnentrekkende Duitse soldaten keek aan het begin van de oorlog. 'Ik was de jongste moffenhoer van Nederland'.
Het klassieke lied lijkt geen verbindende teksten te verdragen, al wordt er merkbaar wel nagedacht over een opbouw, op basis van de sfeer en de muziek. Sommige componisten schreven cycli van liederen, zoals Schubert in de Winterreise, waarmee de volgorde meteen vastligt. Bij Mahler is het weer anders, het is aan de zanger(es) zelf om te bepalen hoe de vijf liederen van de Rückert-cyclus aan elkaar worden geregen. Al leiden tekst en sfeer van 'Ich bin der Welt abhanden gekommen' wel tot de voor de hand liggende keuze met die spirituele tekst het blokje af te sluiten.
Ich bin gestorben dem Weltgetümmel,
Und ruh' in einem stillen Gebiet!
Ich leb' allein in meinem Himmel,
In meinem Lieben, in meinem Lied!
Het is ernstig verboden om bij een liederen-avond tussendoor te applaudisseren. Gebruikelijk is om dat per geprogrammeerd blokje te doen, dus je mag klappen na de 3 Schubert-liederen en dan weer als er vier van Hugo Wolf zijn geweest. Na elk blokje verlaten solist en begeleider het podium, om vrij snel weer terug te komen.
Bij de recital van gisteravond viel me op hoe geforceerd dat klap-taboe soms is. De zangeres werkt toe naar een climax, die pianist doet zijn best voor een dramatisch einde, en dan is er de applausreflex. Die wordt in de zaal gesmoord door, vooral dan de dames, kreetjes, hijgjes en kreuntjes.
Praten, iets uitleggen, inleiden of toelichten, het komt een enkele keer voor, maar een liederenavond van een grote ster voltrekt zich doorgaans in stilte op dat punt. Prettig voor de recensent is dat de eventuele toegift meestal wel wordt genoemd. Niets meer, niets minder. Geen zangeres of zanger bezondigt zich aan het dweperig melden dat het 'nice is to be in Amsterdam' of andere ontboezemingen.
![]() |
| Anne Schwanewilms |
Het verslag van het optreden van Anne Schwanewilms en voorprogramma-zanger Bastiaan Witsenburg staat op Place de l'Opera.
zondag 12 februari 2012
Götterdämmerung vanuit New York
Met niet eens zulke lange pauzes, was het toch écht zes uur.
De matinee van Götterdämmerung in de New Yorkse Metropolitan Opera begon daar
om twaalf uur 's middags en eindigde tegen zessen. Hier in Nederland kun je dan
om 18 u in de Pathé live volgen wat er op het podium van The Met gebeurt. En
dan sta je om middernacht weer buiten.
![]() |
| Foto: Metropolitan Opera / Ken Howard |
De Ring-cyclus die The Met de afgelopen twee jaar begon kon
me steeds meer bekoren. Das Rheingold stond wel erg in het teken van het
technische spektakel op het podium, Die Walküre was vooral mooi en emotioneel,
zoals dat hoort. Het derde deel, Siegfried, bracht de entree van Jay Hunter
Morris. De in Paris, Texas geboren tenor heeft nog nooit in zijn leven een
complete cylus van de Ring des Nibelungen gezien, zo bekende hij in een
pauzegesprek van Götterdämmerung. Afgelopen oktober kreeg hij de chance-of-a-lifetime
nadat Ben Heppner had afgezegd voor de Siegfried-rol en diens vervanger Gary
Lehman zich ziek meldde.
| Foto: Metropolitan Opera / Ken Howard |
Dit laatste deel maakte echt indruk, met de stevige stemmen
van Morris en Deborah Voigt als Siegfried en Brünnhilde. Regisseur Robert
Lepage maakte deze keer veel maar zeer functioneel gebruik van het dure en soms
onhandelbare all-in decor dat The Machine is gaan heten. Een snelle vergelijking
met de opname uit Bayreuth van de openingsscène met de drie
Nornen (de dochters van aardgodin-oermoeder Erda) leert dat
de wijze waarop Lepage die scène vormgeeft het in kracht en eenvoud wint van de
regie van Kupfer in 1991.
| Foto: Metropolitan Opera / Ken Howard |
De laatste deel van de Ring zit vol met herhaling, soms
uitleg van wat er eerder gebeurd is. De muziek zit vol Leitmotive bij alles wat
teruggrijpt op eerdere delen. De climaxen volgen elkaar tegen het einde snel
op, met de dood van Siegfried, van zijn concurrent Gunther, de strijdbaarheid
van Brünnhilde en het einde van de heerschappij van de goden. De Rheintöchter
krijgen hun goud terug, wat het einde van Hagen betekent.
| Foto: Metropolitan Opera / Ken Howard |
Ik mag graag kritisch zijn op de manier waarop de Met soms
zijn producties maakt, te traditioneel en soms te makkelijk op succes spelend.
Maar met deze Ring namen ze een stevig risico met het inhuren van Robert Lepage
als regisseur en de investeringen die dat vroeg. Het resultaat beviel me zeer,
het Met-orkest klonk fantastisch, de stemmen waren prima, met als hoogtepunt
Waltraud Meier die - net als op de Bayreuth-opname uit 1991- Waltraute zong.
De lucky bastards in New York kunnen dit voorjaar nog twee
keer naar de Ring, die dan in cycli van een week met alle delen achter elkaar
wordt uitgevoerd.
In Nederland moeten we tot september wachten, dan voert de Nationale Reisopera in Enschede het vierde Ring-deel uit.
In Nederland moeten we tot september wachten, dan voert de Nationale Reisopera in Enschede het vierde Ring-deel uit.
maandag 30 januari 2012
Nog een dag op het IFFR
Vandaag posters, veel posters en nog meer flyers. En toen een verrassende, originele film. Un nuage dans un verre d'eau begon als een leuke Franse film over een oudere Egyptenaar en zijn Roemeense buurvrouw maar ontspoorde aangenaam naar een magisch-realistisch puzzelspel over de moord op de man. Als zijn buurvrouw hem na zijn overlijden vraagt hoe het allemaal zo gekomen is, moet hij het antwoord schuldig blijven, In de loop van de film vallen de puzzelstukken op hun plaats. En zo weet de dode man ook uiteindelijk hoe en waarom hij aan zijn einde kwam.
Weinig te lachen in een trage, fraaie en indrukwekkend geacteerde film over een Koerdische familiegeschiedenis tussen 1979 en 2009. In Voice of My Father zitten korte dialogen tussen vooral moeder en zoon over de afwezige vader en de broer. Een piepkleine vertelling van grote ellende. Echte festivalfilm die we tijdens de wereldpremière zagen.
Weinig te lachen in een trage, fraaie en indrukwekkend geacteerde film over een Koerdische familiegeschiedenis tussen 1979 en 2009. In Voice of My Father zitten korte dialogen tussen vooral moeder en zoon over de afwezige vader en de broer. Een piepkleine vertelling van grote ellende. Echte festivalfilm die we tijdens de wereldpremière zagen.
Het gaat verder op het IFFR...
Na de VPRO-dag ging het op vrijdag verder met het aandoenlijke Bachelor Mountain. Daarna de blockbuster Hugo, het wat trage Stateless Things en de mooi gemaakt tocht van een vrouw langs slachtoffers van het geweld tegen de Koerden, Future Lasts Forever. Weekend bleek een praatfilm voor 2 heren die toch interessante thema's opwierp. Voor Wuthering Heights was de regisseur aanwezig voor een Big Talk, haar verhaal hielp in het snappen van de keuzes die ze maakte bij de verfilming van de Engelse klassieker.
Later meer.
zondag 29 januari 2012
Het International Filmfestival Rotterdam van start
Het 41e Filmfestival Rotterdam is begonnen. Dit jaar kan ik vóór maar ook achter de schermen kijken en dat geeft wel een extra dimensie aan het meemaken van een van de leukste evenementen van het jaar in de stad.
Per traditie begon het voor mij met de VPRO Previewdag, waarop je- enigzins afgeschermd van de open programmering- de kans krijgt veel films te zien voordat ze op het festival in première gaan.
The loneliest Planet
De dag opende met wat niet de meeste flitsende film van het festival bleek. Een jong Amerikaans stel met trouwplannen maakt een toch met een gids door de Georgische Kaukasus. Indrukwekkende beelden van de natuur en het landschap wisselden af met gesprekken tussen het stel en de gids. De onderhuidse spanning culmineert als er dingen fout gaan.
Weinig tekst en veel beeld in een film die het met wat meer dialoog voor mij beter zou hebben gedaan. Hier staat de complete beschrijving van The loneliest Planet.
Le Havre
Meteen na het festival zal Le Havre in de bioscopen gaan draaien. Grote film die op een originele manier het verhaal vertelt van een oude schoenpoetser in de Franse havenstad Le Havre die zich over een Afrikaanse jongen ontfermt. De jongen komt uit een container gewandeld en zet het leven van de schoenpoetser en zijn Finse vrouw op zijn kop.
Beetje absurd, beetje Amelie maar ook een tikje Dany Boon. Mooie locaties in het Le Havre van vandaag met wonderlijke nostalgische details in de cafés en het ziekenhuis.
Shame
Grote stadsfilm die in New York laat zien hoe het leven van een succesvolle man eruit ziet. De man, een mooie rol van Michael Fassbender is druk maar ook sexverslaafd. Het dagelijkse leven van werken, sex en uitgaan verandert drastisch als zijn zusje, gespeeld door Carey Mulligan, inbreekt in zijn appartement en zijn leven.
In het verhaal van de film zit wel erg veel moraal, de titel Shame verwijst daarnaar, maar als je gewoon kijkt zie je adembenemend mooie beelden van New York en hoe je daar met veel geld kunt wonen en leven. De muziek is weliswaar ondersteunend aan het verhaal maar de kleine fragmentjes John Coltrane en Blondie zijn buitengewoon treffend.
Nana
Op de boerderij waar Nana in de zomer verblijft wordt op ouderwetse wijze een varken geslacht. Pittig begin van een film die als idee de moeite waard is: het leven op de boerderij bezien door de ogen van een vierjarig meisje. Er is gedoe tussen haar ouders en dat verhaallijntje loopt langs deze mooi gefilmde maar niet superinteressante film van een maakster, Valérie Massadian, die ook fotograaf is. Dat kun je zien.
The Descendants
Dat George Clooney een goede acteur is laat zich raden, maar het was mij nog niet zo opgevallen vóór het bekijken van zijn nieuwste film, The Descendants. Daarin is hij een vader die ineens van alles met zijn dochters moet omdat de moeder in coma ligt.
De setting is Hawaï, een plek waar ik nog maar zelden een gedachte aan gewijd heb, moet ik zeggen. Toch werkt het wel, ook door de muziek van het eiland, die je normaal gesproken weinig hoort. Als ik de film moet typeren zou ik zeggen 'Woody Allen meets the Coen Brothers op een dag dat ze zich allemaal wat inhouden'. Aanbevolen.
Play
Het was kinderdag op de VPRO-Previewdag, met veel films waarin kinderen een grote rol spelen. Dat was het duidelijkst in de film Play. Jongetjes van rond de twaalf worden in een winkelcentrum aangesproken door wat oudere jongens. Het verhaal van de film is gebaseerd op de originele dossiers van de politie. Ik was het na een dik halfuur wel zat. Geen idee dus hoe het afliep.
Per traditie begon het voor mij met de VPRO Previewdag, waarop je- enigzins afgeschermd van de open programmering- de kans krijgt veel films te zien voordat ze op het festival in première gaan.
The loneliest Planet
De dag opende met wat niet de meeste flitsende film van het festival bleek. Een jong Amerikaans stel met trouwplannen maakt een toch met een gids door de Georgische Kaukasus. Indrukwekkende beelden van de natuur en het landschap wisselden af met gesprekken tussen het stel en de gids. De onderhuidse spanning culmineert als er dingen fout gaan.
Weinig tekst en veel beeld in een film die het met wat meer dialoog voor mij beter zou hebben gedaan. Hier staat de complete beschrijving van The loneliest Planet.
Le Havre
Meteen na het festival zal Le Havre in de bioscopen gaan draaien. Grote film die op een originele manier het verhaal vertelt van een oude schoenpoetser in de Franse havenstad Le Havre die zich over een Afrikaanse jongen ontfermt. De jongen komt uit een container gewandeld en zet het leven van de schoenpoetser en zijn Finse vrouw op zijn kop.
| Foto: Marja-Leena Hukkanen ©Sputnik Oy |
Shame
Grote stadsfilm die in New York laat zien hoe het leven van een succesvolle man eruit ziet. De man, een mooie rol van Michael Fassbender is druk maar ook sexverslaafd. Het dagelijkse leven van werken, sex en uitgaan verandert drastisch als zijn zusje, gespeeld door Carey Mulligan, inbreekt in zijn appartement en zijn leven.
In het verhaal van de film zit wel erg veel moraal, de titel Shame verwijst daarnaar, maar als je gewoon kijkt zie je adembenemend mooie beelden van New York en hoe je daar met veel geld kunt wonen en leven. De muziek is weliswaar ondersteunend aan het verhaal maar de kleine fragmentjes John Coltrane en Blondie zijn buitengewoon treffend.
| Michael Fassbender in Shame |
Op de boerderij waar Nana in de zomer verblijft wordt op ouderwetse wijze een varken geslacht. Pittig begin van een film die als idee de moeite waard is: het leven op de boerderij bezien door de ogen van een vierjarig meisje. Er is gedoe tussen haar ouders en dat verhaallijntje loopt langs deze mooi gefilmde maar niet superinteressante film van een maakster, Valérie Massadian, die ook fotograaf is. Dat kun je zien.
The Descendants
Dat George Clooney een goede acteur is laat zich raden, maar het was mij nog niet zo opgevallen vóór het bekijken van zijn nieuwste film, The Descendants. Daarin is hij een vader die ineens van alles met zijn dochters moet omdat de moeder in coma ligt.
| The Descendants |
Play
Het was kinderdag op de VPRO-Previewdag, met veel films waarin kinderen een grote rol spelen. Dat was het duidelijkst in de film Play. Jongetjes van rond de twaalf worden in een winkelcentrum aangesproken door wat oudere jongens. Het verhaal van de film is gebaseerd op de originele dossiers van de politie. Ik was het na een dik halfuur wel zat. Geen idee dus hoe het afliep.
dinsdag 24 januari 2012
Jong talent op tournee
Zowel het NJO Symfonieorkest als de Dutch National Opera Academy bieden professionele musici en zangers de kans hun opleiding te toetsen aan de praktijk en ervaring op te doen. Tijdens hun wintertoernee waren ze ook in de Rotterdamse Doelen. Moderne opera's van Knussen en Ravel, met als rode draad de (fantasie)wereld van het kind, stonden op het programma van het optreden afgelopen zondag. Geen volle bak, maar wel veel publiek en vooral ouders en familie in de zaal. Het was een professioneel gemaakte productie die zelfs in de lastige Doelenzaal een sfeervolle enscenering kreeg.
Het hele verhaal staat hier op Place de l'Opera.
![]() |
| Foto: NJO -Where the wild things are |
zondag 22 januari 2012
Barokopera-pastiche uit New York
Na twee treurig stemmende berichten over mensen die ons ontvielen, tijd voor wat opgewekters. De vertoning van de matinee van de Metropolitan Opera in New York, gisteravond in de Pathé, maakte behoorlijk vrolijk. Helemaal barok was het niet meer, maar het was lekker showy. Soms liep de regie gevaarlijk dicht langs de camp-rand maar het bleef buitengewoon genietbaar wat schrijver Jeremy Sams en regisseur Phelim McDermott hadden gemaakt. Placido werd 71 gisteravond als Neptunes, Luca Pisaroni zag er niet uit en Joyce DiDonato - binnenkort komt ze naar de Doelen met Ariodante - was geweldig.
De complete recensie staat hier.
| Still uit de video van de Metropolitan Opera |
donderdag 19 januari 2012
Rudi van Dantzig (1933 - 2012)
dinsdag 17 januari 2012
Gustav Leonhardt (1928-2012)
Een wat stijle man, waar - zo vertelde een collega op de radio - ook wel mee te lachen viel. Iemand die een enorme invloed heeft gehad op de manier waarop oude muziek in Nederland en daarbuiten wordt gespeeld. Hij nam als eerste de cantates van Bach op.
De klavecinist, organist en dirigent noemde zichzelf een 'tussenhandelaar in muziek'.
Tot in december van het afgelopen jaar trad hij op. In Parijs werd een moeizaam concert zijn laatste.
In september 2010 hoorde ik Leonhardt in Dordrecht. Hij speelde op het orgel van de Grote Kerk. Bach natuurlijk.
Een stijle man, in een nette regenjas, zo staat hij op de foto die ik daar maakte.
De klavecinist, organist en dirigent noemde zichzelf een 'tussenhandelaar in muziek'.
Tot in december van het afgelopen jaar trad hij op. In Parijs werd een moeizaam concert zijn laatste.
In september 2010 hoorde ik Leonhardt in Dordrecht. Hij speelde op het orgel van de Grote Kerk. Bach natuurlijk.
Een stijle man, in een nette regenjas, zo staat hij op de foto die ik daar maakte.
vrijdag 13 januari 2012
Gijsbrecht anno nu
Schouwburgdirecteur Jan Zoet, die de omroep in de foyer bediende bij het aankondigen van de voorstellingen gisteravond, zei het nogal kort en krachtig: 'De voorstelling in de Grote Zaal gaat zo beginnen, 020 in 010'.
In Rotterdam zal niet vaak een Gijsbrecht van Amstel opgevoerd zijn, maar deze week stond 'Het Toneel Speelt' met de Vondelklassieker een paar avonden in de Rotterdamse Schouwburg. Een traditie in Amsterdam van al 350 jaar, en met de laatste honderd jaar standaard met nieuwjaar in de Stadsschouwburg. In de jaren '60 van de vorige eeuw is die traditie verdwenen.
Ronald Klamer, de dramaturg, zegt het zo op de site van Het Toneel Speelt:
'Drie eeuwen traditie en vernieuwing werd toen met een nonchalant gebaar van tafel geveegd. Eind jaren zestig van de vorige eeuw gebeurde dat. Waarom? Omdat er iets stuk moest. En pas decennia later begint het besef door te dringen dat wat ooit is stukgemaakt, dat je dat niet zomaar terugkrijgt. Daarom is de Gijsbrecht van Amstel spelen ook een daad tegen onverschilligheid. De vraag 'waar komen wij vandaan' is misschien toch een betere vraag dan de veelgestelde 'waar gaan we naar toe'.
Meer dan drie eeuwen na dato klinkt de tekst oud, klassiek, ingewikkeld. Ik herinner me de fragmenten van Albert van Dalsum, met rollende rrrr en met het pathos dat toen hoorde bij toneelspelen. Ellen Vogel, in de jaren '60 een indrukwekkende Badeloch. Ze komen voorbij in het filmpje.
De vraag is: werkt het? De moderne vormgeving, de oude tekst, met jonge en zelfs piepjonge acteurs?
Het antwoord is ingewikkeld. Het is een prachtige voorstelling, alleen het initiatief verdient al grote lof. Maar de zinnen van Vondel zijn te lang, ze zitten soms in de weg en de driehoek van het spel van de acteurs, hun subtext en hun tekst is meestal niet congruent. Snelle beweging met zulke statige tekst, dat wringt toch. Soms won de tekst het, dan had je even de aandacht voor de schoonheid van Vondels taal. Soms won het spel, de emotie, de handeling. Dan viel de tekst bijna weg.
Carine Crutzen als Badeloch balanceerde mooi met de driehoek, Bart Klever deed dat prima. Mark Rietman was schor en soms te snel. De rijen waren prachtig, door een statige Marisa van Eyle. Zij nam echt de tijd, had een mooi tempo en had een rol waarin de tekst goed tot zijn recht kwam. De jonge acteurs beiden nog op de Toneelschool waren uitstekend: Reinout Scholten van Aschat en Leander de Rooij.
Als er niet wat klierderige scholieren achterin de zaal voor hun omgeving de avond aardig verpest hadden zou ik zeggen: verplichte cultuurhistorie voor iedereen onder de...eh......70.
De complete tekst van Vondel staat hier online.
donderdag 15 december 2011
Meer bloggers over Orest
De masterclass voor bloggers bij 'Orest' van De Nederlandse Opera heeft heel verschillende blog-recensies opgeleverd. Mijn verhaal staat nu, met de recensies van de andere bloggers op de speciale site die DNO in de lucht bracht.
Zo krijgt een opera in het niet zo makkelijke segment van de moderne klassieke muziek de aandacht die hij verdient.
Zo krijgt een opera in het niet zo makkelijke segment van de moderne klassieke muziek de aandacht die hij verdient.
woensdag 14 december 2011
Margiono: worth the trip
Het is niet mijn favoriete genre. Liederenavonden zijn soms erg traditioneel, saai en excusez le mot: truttig. Het hoeft niet altijd. Soms heeft een zanger zoveel charisma dat hij of zij door de traditie heenbreekt. Maar ook het optreden bijvoorbeeld van de nog jonge Luca Pisaroni, in maart j.l. in de Kleine Zaal van het Concertgebouw, stond in de vorm bol van de stoffige traditie. Een net kostuumpje, bij voorkeur avondkleding, een solist bevallig gedrapeerd in de bocht van de vleugel, dat zijn zo de tradities in de uitvoering van Schubert, Brahms, Liszt en anderen.
Toelichting, verbindende teksten, meestal ontbreken ze. Valt buiten de cultuur van de lied-avond. Die liederen uit de negentiende en begin-twintigste eeuw exploreren de menselijke ziel, waarbij de zangstem de op zichzelf teruggeworpen mens vertegenwoordigt en de piano de rol van commentator heeft. Die interessante typering van de lied-kunst door Katja Reichenfeld komt uit het programma van het recital dat Charlotte Margiono op 13 december gaf in Amsterdam.
Meer intercities die echter vaker stoppen maken de reis naar Amsterdam langer, maar in dit geval was de uitvoering meer dan 'worth the trip'. Charlotte Margiono heeft een warme sopraan en werd buitengewoon mooi begeleid door Peter Nilsson. Ook als je zelf geen piano speelt kon je zien hoe zorgvuldig en intelligent Nilsson zijn pedalen gebruikte.
Geen volle bak voor een Nederlandse sopraan van grote naam en faam. Het publiek is grillig en onvoorspelbaar. Wat de thuisblijvers mistten en ik wel hoorde staat op Place de l'Opera in mijn recensie.
![]() |
| Charlotte Margiono en Peter Nilsson in '06 foto: classical.punt.nl |
Meer intercities die echter vaker stoppen maken de reis naar Amsterdam langer, maar in dit geval was de uitvoering meer dan 'worth the trip'. Charlotte Margiono heeft een warme sopraan en werd buitengewoon mooi begeleid door Peter Nilsson. Ook als je zelf geen piano speelt kon je zien hoe zorgvuldig en intelligent Nilsson zijn pedalen gebruikte.
Geen volle bak voor een Nederlandse sopraan van grote naam en faam. Het publiek is grillig en onvoorspelbaar. Wat de thuisblijvers mistten en ik wel hoorde staat op Place de l'Opera in mijn recensie.
zondag 11 december 2011
Faust in The Met
Het was in oktober 1883, de Metropolitan Opera in New York beleefde zijn eerste voorstelling. Faust van Gounod stond op het programma. Die opera was in 1859 voor het eerst in Frankrijk opgevoerd.
Op kerstavond van 1931 kwam het geluid uit The Met voor het eerst via de wireless in de huiskamers, met de opera 'Hansel und Gretel'.
De huidige opzet, waarbij per seizoen een aantal producties via bioscopen wereldwijd live te zien zijn, volgde op de eerste televisie-uitzendingen die The Met in eigen beheer maakte in 1977. Sinds enkele jaren heeft the Met het label 'Live in HD', waaronder de heel goed verzorgde uitzendingen worden geproduceerd voor inmiddels 2000 bioscopen wereldwijd.
Zaterdag 10 december was 'Faust' opnieuw in The Met te zien, met een sterrencast van Marina Poplavskaya, die heel goed zong, René Pape die heel goed acteerde en met Jonas Kaufmann, die álles goed deed, inclusief eruit zien. Topstemmen die op het pittige bedje dat Yannick Nézet-Séguin als dirigent neerlegde vanuit the pit van de Metropolitan in Lincoln Center, New York.
Of de keuzes van regisseur Des McAnuff altijd even gelukkig waren, is de vraag. Hij verplaatste het verhaal naar de eerste helft van de 20e eeuw en stopte er een moreel thema rond de ontwikkeling van de atoombom in. Niet heel slecht of heel fout maar ik kreeg zelf geregeld de gedachte dat die verwijzingen boeiend en interessant waren maar dat ze - helloooo, director, this is opera - niet zo gek veel bijdroegen.
Poplavskaya heeft niet zo veel glamour als een Netrebko maar het grote voordeel is dat ze die status ook niet op het podium met zich mee zeult. Ze stapte voluit in haar rol, inclusief de naald-vaardigheden die ze onder het zingen nodig had. Mooi was het moment waarop ze, exact op de muziek, een knipje maakte in een draad die ze aan het rijgen was.
René Pape heeft de rol van Méphistophélès al vaak gedaan, hij speelde en zong met veel gemak en met zelfs wat dansante humor en ironie. Zijn tegenspeler Kaufmann had met de rol van Faust een vehikel waarmee hij vocaal kon schitteren, ruimte kreeg voor een soms wat broeierige acteerstijl en ook nog heel fraaie pakken mocht dragen. Some guys have all the luck.
Ze zong mooi, Michèle Losier, die de mezzo-rol van Siébel deed. Ze moest een jongen voorstellen. Meestal zingt een sopraan of mezzo deze rol. Ik heb een aanzienlijke hekel aan het gegoochel met mannen- en vrouwenrollen, Losier zag er jongens-achtig uit maar veel meer dan potteuze stoerheid was het niet dat ze op het podium bracht.
Vette pech had Joyce DiDonato als presentatrice van de 'Live in HD'- uitzending. Haar pogingen om spelers en dirigent tot een zinnig antwoord te verleiden op die maar steeds terugkerende vraag over de 'challenges' van de rol strandden in bijna gênante nietszeggendheid. De pauzegesprekken vormen een steeds overbodiger deel van de Pathé-avonden.
Op kerstavond van 1931 kwam het geluid uit The Met voor het eerst via de wireless in de huiskamers, met de opera 'Hansel und Gretel'.
De huidige opzet, waarbij per seizoen een aantal producties via bioscopen wereldwijd live te zien zijn, volgde op de eerste televisie-uitzendingen die The Met in eigen beheer maakte in 1977. Sinds enkele jaren heeft the Met het label 'Live in HD', waaronder de heel goed verzorgde uitzendingen worden geproduceerd voor inmiddels 2000 bioscopen wereldwijd.
| Foto: still uit video Metropolitan Opera |
| Foto: still uit video Metropolitan Opera |
Poplavskaya heeft niet zo veel glamour als een Netrebko maar het grote voordeel is dat ze die status ook niet op het podium met zich mee zeult. Ze stapte voluit in haar rol, inclusief de naald-vaardigheden die ze onder het zingen nodig had. Mooi was het moment waarop ze, exact op de muziek, een knipje maakte in een draad die ze aan het rijgen was.
René Pape heeft de rol van Méphistophélès al vaak gedaan, hij speelde en zong met veel gemak en met zelfs wat dansante humor en ironie. Zijn tegenspeler Kaufmann had met de rol van Faust een vehikel waarmee hij vocaal kon schitteren, ruimte kreeg voor een soms wat broeierige acteerstijl en ook nog heel fraaie pakken mocht dragen. Some guys have all the luck.
| Foto: still uit video Metropolitan Opera |
Vette pech had Joyce DiDonato als presentatrice van de 'Live in HD'- uitzending. Haar pogingen om spelers en dirigent tot een zinnig antwoord te verleiden op die maar steeds terugkerende vraag over de 'challenges' van de rol strandden in bijna gênante nietszeggendheid. De pauzegesprekken vormen een steeds overbodiger deel van de Pathé-avonden.
vrijdag 9 december 2011
Orest: bloed aan de kerstboom
Wat doet een componist, zo'n
uur voor de wereldpremière van zijn opera? En hoe loopt de regisseur van die
opera er na afloop bij?
Vragen die een antwoord
krijgen als je de zeldzame mogelijkheid hebt bij een wereldpremière achter de schermen
te kijken bij De Nederlandse Opera.
De officiële trailer van 'Orest'
De officiële trailer van 'Orest'
De allereerste voorstelling
van Manfred Trojahns nieuwe opera ‘Orest’ was voor DNO aanleiding tien bloggers
de kans te geven een Masterclass te volgen op de premièredag. Nieuwe media,
zoals Twitter en blogging zijn middelen om bestaand en vooral nieuw publiek te
informeren over wat er aan opera aan de Amstel gebeurt.
DNO heeft inmiddels bijna
2000 ‘followers’ op Twitter, volgers die getipt worden voor de start van de
kaartverkoop, maar ook opwarm-berichten krijgen over nieuwe producties.
Voor aanvang
| foto: Hermann & Clärchen Baus |
De sfeer in de wandelgangen van
De Nederlandse Opera bij de eerste opvoering van Orest, op donderdag 8
december, was overigens eerder geconcentreerd dan dat er sprake leek van
hysterische spanning. In de hal van het gebouw hingen witte overalls klaar voor
de figuranten van het forensisch team. Dat zou de moord op Clytaemnestra onderzoeken,
later die avond, op de eerste etage van het huis van Orest. Dat huis, in jaren ’70 upper
middle class-stijl, zag er aan de achterkant niet uit, spaanplaat en veel hoge
stalen trappen.
Het productieproces
| Still uit clip DNO |
De bloggers, met veel en
soms met weinig ervaring met opera, kregen voor de voorstelling de tijd om DNO-dramaturg
Klaus Bertisch te vragen naar de voorbereiding en totstandkoming van ‘Orest’. We
hoorden hoe bijna toevallig het idee ontstond. Binnen het thema van de verhalen
rond de Trojaanse oorlog dit seizoen, na de dubbele ‘Iphigénie’, na ‘Elektra’
en ‘Idomeneo’ werd ook een moderne opera geprogrammeerd. Trojahn schreef voor het
eerst een eigen libretto, een vervolg op de plot van ‘Elektra’ en gebaseerd op ‘Orestes’
van Euripides.
Lang nadat regisseur Katie
Mitchell haar concept had moeten maken, met decor en enscenering en ruim nadat
de casting was gedaan, kwam in de maand september de laatste muziek van de
componist. Toch was het een harmonieus productieproces, was Bertisch' observatie.
Al bleek de tijdsdruk groot en had men zelfs bij de generale een onderbreking.
‘Van wie een idee komt is minder
belangrijk dan dat een idee werkt en helpt bij het realiseren van de productie’
aldus Bertisch, die aangaf dat keuzes voor de enscenering en effecten nooit op
basis van commerciële motieven kunnen worden gemaakt. ‘Er is altijd de opera,
en alleen die leidt tot een vormgeving door de regisseur.’
Spanning
Een vrijwel uitverkocht huis
voor de eerste ‘Orest’, er was spanning voelbaar in de zaal. Dirigent Marc Albrecht kwam
op, er klonken vogelgeluiden en hij had nog even even niks te doen. Orest bleek
een wat fletse man, al had de stem van bariton Dietrich Henschel een soort onrust,
een gekte die voor zijn rol passend was. ‘Moeder, moeder, waarom kijk je me aan,
met een gebroken blik?’
| foto: Hermann & Clärchen Baus |
Overal klonk de soundscape
van de vrouwenstemmen in het hoofd van Orest, ze fluisterden zijn naam.
Angstaanjagend geluid uit alle hoeken van het gebouw.
De handeling boven, van de
forensisch experts, en beneden in de kamer van Orest, leidden tot de moord van
Orest op Helena. Met een open einde eindigde het het verhaal. Orest en
Hermione, hebben ze een toekomst?
Merkwaardig realisme
Aan vormen als magisch- en
hyperrealisme heeft regisseur Katie Mitchell met haar enscenering van ‘Orest’
een nieuwe categorie toegevoegd: merkwaardig realisme. Of ze het heeft bedoeld
weet ik niet, maar het lukte me geen moment om Orest en de andere rollen in hun
jaren ’70 outfit níet te zien als figuren uit de Griekse klassieke verhalen. De
setting was een huis uit een aflevering van Derrick, er stond zelfs een
kerstboom, maar het bleef een Grieks drama. In deze productie zaten voor mij
als toeschouwer veel dilemma’s. Filmische muziek, maar geen filmmuziek, het realisme
op het toneel, waar het toch nooit mensen werden van vlees en bloed. Al leek
dat bloed op de muren en bij de kerstboom behoorlijk echt. De ‘CSI’-mannen in
slow motion en de zangers daar doorheen in gewoon tempo. De moord op Helena,
met een werktuig uit het Gamma-assortiment. Aan een stroomkabel, dus toch jaren
’70. Die scène leverde in mijn buurt in de zaal een schaterlach op. Bedoeld, of
een ongewenst effect van een merkwaardige (lees: mislukte) vormgeving van die
moord?
| foto: Hermann & Clärchen Baus |
Het was een voorstelling die
in al die waanzin, dood, bloed, muziek en handeling je geen moment losliet. Onontkoombaar.
Anderhalf uur vlogen om. Niet te makkelijk, en niet voor ieders oren aantrekkelijk.
Maar met grote kwaliteit.
After party
De bloggers raakten in
discussie op de after-party in de bar. Er waren verrassende, originele en soms
zeer tegengestelde meningen. ‘Heb jij het vogelgeluid gehoord aan het begin’? ‘Maar
heb je ze ook aan het einde gehoord?’ ‘Waren ze er dan?’ 'Geen idee’.
| still uit clip DNO |
Componist/librettist Trojahn,
die een uur voor aanvang schijnbaar kalm in de kantine van het Muziektheater stond,
wat kijkend, pratend, bellend, werd gelukgewenst met het succes van zijn opera.
En de regisseur, Katie Mitchell, die zo zichtbaar genietend van haar effecten
in de trailer van ‘Orest’ de kijkers had gewaarschuwd: ‘there will be old
blood, invisible blood and blood that comes out of people in the present action
of a murder.’ Ze wandelde opgewekt en zichtbaar tevreden met een kleine trolley
het gebouw uit. De nacht in.
'Orest' is bij De Nederlandse Opera nog te zien tot en met 28 december.
'Orest' is bij De Nederlandse Opera nog te zien tot en met 28 december.
woensdag 7 december 2011
Tsjechov in fragmenten
Er zijn van die voorstellingen, producties of stukken die wat mij betreft ieder seizoen wel in het pakket mogen zitten. De 'Vier Letzte Lieder' van Strauss bijvoorbeeld, kamermuziek van Rachmaninof, tenminste 1 deel uit de Ring des Nibelungen van Wagner, een passion van Bach en: een stuk van Tsjechov. Niemand maakt zulke mooie taal en dialogen op basis van observaties over de liefde en de leegte.
Ik wil ieder seizoen wel een Kersentuin, een Meeuw, Oom Wanja of -het allerliefst - een Drie Zusters.
ik weet niet wat ik met mijn
handen moet doen
ze hangen er zo raar bij
denkt u echt
dat ik niet weet
wat er met me aan de hand
is
natuurlijk weet ik dat
De acteurs van de Antwerpse theatergroep De Tijd verzamelden voor de voorstelling 'nRus' hun favoriete fragmenten uit het werk van Anton Tsjechov en monteerden ze tot een geheel. Al is dat laatste het minst sterke deel van de voorstelling.
mijn eerste vrouw is in haar
jonge jaren gestorven. Aan
domheid
De acteurs zitten op een terras, klapstoeltjes, achter het podium. De vloer lijkt sneeuw. Het decor bestaat uit hangende takken - kersenhout?- en de muziek is elektronisch. Bewerkingen van muziek van Tsjaikovski.
Er zijn monologen, dialogen. Soms herken ik een rol of een tekst. De acteurs hebben een prachtige dictie en het gevoileerde van echte Vlamingen. Allemaal mooi. Subtiel licht, subtiel geluid.
Acteurs spelen teksten, analyseren ze, zoeken naar subtekst. Dat is hun vak en kennelijk hebben ze met die ogen hun fragmenten Tsjechov verzameld. Maar als publiek weet ik dat allemaal niet. En daar gaat het mis met deze mooie en indrukwekkende productie. Je weet dat het fragmenten zijn, het blijven fragmenten, de rode draad is Tsjechov maar het denkwerk over de montage van de teksten is niet transparant. En daarmee blijven het mooie teksten, goed uitgesproken en van heel dichtbij te volgen in de kleine zaal van de Schouwburg. Maar het is minder dan het had kunnen zijn.
Niet heel veel minder, trouwens.
Ik wil ieder seizoen wel een Kersentuin, een Meeuw, Oom Wanja of -het allerliefst - een Drie Zusters.
ik weet niet wat ik met mijn
handen moet doen
ze hangen er zo raar bij
denkt u echt
dat ik niet weet
wat er met me aan de hand
is
natuurlijk weet ik dat
De acteurs van de Antwerpse theatergroep De Tijd verzamelden voor de voorstelling 'nRus' hun favoriete fragmenten uit het werk van Anton Tsjechov en monteerden ze tot een geheel. Al is dat laatste het minst sterke deel van de voorstelling.
mijn eerste vrouw is in haar
jonge jaren gestorven. Aan
domheid
De acteurs zitten op een terras, klapstoeltjes, achter het podium. De vloer lijkt sneeuw. Het decor bestaat uit hangende takken - kersenhout?- en de muziek is elektronisch. Bewerkingen van muziek van Tsjaikovski.
Er zijn monologen, dialogen. Soms herken ik een rol of een tekst. De acteurs hebben een prachtige dictie en het gevoileerde van echte Vlamingen. Allemaal mooi. Subtiel licht, subtiel geluid.
![]() |
| foto: W. Wtterwulghe |
Niet heel veel minder, trouwens.
zaterdag 3 december 2011
Het einde van de Russische herfst
Het Rotterdams Philharmonisch Orkest viert dit najaar 'Russische Herfst' met een aantal concerten vol muziek 'van Tsjaikovski tot Sjostakovitsj'. Dankzij voormalig chef-dirigent en Rus Valery Gergiev is er altijd al wel aandacht voor muziek uit het Oosten, maar van oktober tot december was er een speciale serie. Een originele Lada reed door Rotterdam, de laatste weken, ter promotie. Je moet wat om de zaal vol te krijgen in deze lastige tijden.
Die zaal zat behoorlijk vol, gisteravond. Niet - zoals meestal - omdat Yannick Nézet-Séguin voor het orkest stond. Die zit in New York, druk met zijn zeer eervolle serie uitvoeringen van de opera Faust. Hij dirigeert het orkest van the Met en een star-studded cast met o.a. Jonas Kaufmann, René Pape en Marina Poplavskaya.
Die zaal zat behoorlijk vol, gisteravond. Niet - zoals meestal - omdat Yannick Nézet-Séguin voor het orkest stond. Die zit in New York, druk met zijn zeer eervolle serie uitvoeringen van de opera Faust. Hij dirigeert het orkest van the Met en een star-studded cast met o.a. Jonas Kaufmann, René Pape en Marina Poplavskaya.
![]() |
| Martin Helmchen [foto: Marco Borggreve] |
Een pianoconcert van Beethoven, hoe spannend kan dat zijn? Nou...met een dirigent die het orkest neerzet als een echt kamerorkest en een solist die virtuoos en met veel visie een stuk kan spelen, is dat behoorlijk spannend. Het mozarteske eerste deel was breathtaking en het langzame tweede deel, waarin de schaduwen van de Romantiek al vooruitvallen, was prachtig. Het viel me op hoeveel ruimte de cadensen krijgen in deze compositie en hoe lekker de solist ermee aan de slag ging. Er moest een klein, fraai toegiftje aan te pas komen om het publiek uiteindelijk naar de pauzekoffie te krijgen.
| Sir Mark Elder |
Het podium stond vol met strijkers, bassen, de voorgeschreven twee harpen en een uitgebreid slagwerk. Het orkest bulderde, de dirigent smeet het volume van extreem hard naar fluisterzacht. Een dik uur spanning, die oploste in een heel langzaam en subtiel einde.
De Russische herfst in Rotterdam is, net na het begin van de meteorologische winter, helaas alweer voorbij.
maandag 28 november 2011
Holländer in Luik
Luik en Maastricht liggen nog geen half uur van elkaar en er is in de Waalse stad een gerenommeerd operahuis. Toch was de enige productie die ik in het verleden van de Opéra Royal de Wallonie heb gezien een grootschalige Traviata in een enorm sportpaleis.
Het theater van de opera is in verbouwing, en een combinatie van nieuwsgierigheid naar de tijdelijke locatie én de programmering van een Wagner-opera brachten me op een herfstzondag naar Luik.
Het centrum van Luik was jarenlang een bouwput en is inmiddels een toonbaar hart van een wonderlijke stad geworden. Het operahuis zou daar in alle glorie mooi bijpassen maar dat is al een aantal jaren in renovatie. En dat gebeurt grondig.
Sinds enkele seizoenen is de Luikse opera gevestigd in een circustent op de Boulevard de la Constitution. De wijk is Outremeuse, en dan kom je de voetsporen van Georges Simenon voortdurend tegen.
Het aardige van die tent is dat het een heel goed gelukte poging is een echt theater na te bootsen, en toch is het anders, wat minder statig. Waarbij ik met bewondering zag hoe de toneeltechniek met de beperkte ruimte imposante decors en grote changementen voor elkaar krijgt.
Der fliegende Holländer van Richard Wagner bracht me naar Luik, en dat werd een mooi bezoek.
De reportage annex recensie staat op Place de l'Opera
Het theater van de opera is in verbouwing, en een combinatie van nieuwsgierigheid naar de tijdelijke locatie én de programmering van een Wagner-opera brachten me op een herfstzondag naar Luik.
Het centrum van Luik was jarenlang een bouwput en is inmiddels een toonbaar hart van een wonderlijke stad geworden. Het operahuis zou daar in alle glorie mooi bijpassen maar dat is al een aantal jaren in renovatie. En dat gebeurt grondig.
![]() |
| Het Operatheater in Luik Nokiapic: ©ois |
![]() |
| Het tijdelijke Palais Opéra Nokiapic: ©ois |
Der fliegende Holländer van Richard Wagner bracht me naar Luik, en dat werd een mooi bezoek.
De reportage annex recensie staat op Place de l'Opera
woensdag 23 november 2011
Het Tsjechisch erfgoed van Leos Janáček
De componist Janáček heeft veel muziek, waaronder enkele opera's nagelaten. Die worden nog geregeld opgevoerd, zeker Jenůfa en Het sluwe vosje, maar ook De zaak Makropoulos en Uit het dodenhuis.
Vorig jaar ging Het sluwe vosje bij De Nederlandse Opera, en hoe mooi de enscenering ook was en hoe bijzonder decors en kostuums ook waren, muzikaal sprak het me niet erg aan. De manier van componeren, waarbij gesproken woord en de melodie daarvan - een fascinatie van de componist - door het gebruik van 'spraakmelodie' aan elkaar worden gezet, was niet meteen veroverend.
Met enige reserves kocht ik toch een kaartje voor een ander bekend werk van Janáček, Kát'a Kabanová. De opera, die ook wel Katja Kabanova wordt genoemd, staat dit seizoen op het programma van Opera Zuid.
Afgelopen zomer gaf Opera Zuid op de Uitmarkt een heel overtuigende preview van de voorstelling, met een lied door Johanni van Oostrum. Dat optreden maakte me echt nieuwsgierig naar het verhaal over Katja die, als haar man Tichon de stad uit is, verliefd wordt op Boris.
Opera Zuid kon regisseur Harry Kupfer strikken voor het maken van deze productie van een opera die nog op zijn wensenlijstje stond. Hans Schavernoch maakte een bijzonder decor, concreet en abstract tegelijk, en Yan Tax deed het kostuumontwerp.
Het Limburgs Symfonie Orkest speelde hele mooie en toegankelijke muziek in de bak en daarboven zongen hoofdrol Johanni van Oostrum en Miranda van Kralingen als schoonmoeder Kabanicha erg mooi. Karin Stroobos, de mooiste mezzo van Nederland, was heel fraai te horen als Varvara, de pleegzus van Katja.
Het was een voorstelling waar letterlijk alles aan klopte. Goed doordacht regie-concept, zorgvuldig vormgegeven, mooi gezongen en een ademend geheel van tekst, beeld en muziek. Opera Zuid was in mijn perceptie de laatste tijd wel erg jolig in zijn producties, maar bewees in deze voorstelling zijn serieuze kwaliteiten.
De trailers vol decor en de bussen met koor en zangers waren uit Maastricht komen rijden voor een halfvolle zaal. Dat was het enige onaangename aan een verder prachtige avond.
Een recensie op Place de l'Opera door Basia Jaworski staat hier.
Vorig jaar ging Het sluwe vosje bij De Nederlandse Opera, en hoe mooi de enscenering ook was en hoe bijzonder decors en kostuums ook waren, muzikaal sprak het me niet erg aan. De manier van componeren, waarbij gesproken woord en de melodie daarvan - een fascinatie van de componist - door het gebruik van 'spraakmelodie' aan elkaar worden gezet, was niet meteen veroverend.
Met enige reserves kocht ik toch een kaartje voor een ander bekend werk van Janáček, Kát'a Kabanová. De opera, die ook wel Katja Kabanova wordt genoemd, staat dit seizoen op het programma van Opera Zuid.
Afgelopen zomer gaf Opera Zuid op de Uitmarkt een heel overtuigende preview van de voorstelling, met een lied door Johanni van Oostrum. Dat optreden maakte me echt nieuwsgierig naar het verhaal over Katja die, als haar man Tichon de stad uit is, verliefd wordt op Boris.
![]() |
| Foto: Morten de Boer |
Het Limburgs Symfonie Orkest speelde hele mooie en toegankelijke muziek in de bak en daarboven zongen hoofdrol Johanni van Oostrum en Miranda van Kralingen als schoonmoeder Kabanicha erg mooi. Karin Stroobos, de mooiste mezzo van Nederland, was heel fraai te horen als Varvara, de pleegzus van Katja.
Het was een voorstelling waar letterlijk alles aan klopte. Goed doordacht regie-concept, zorgvuldig vormgegeven, mooi gezongen en een ademend geheel van tekst, beeld en muziek. Opera Zuid was in mijn perceptie de laatste tijd wel erg jolig in zijn producties, maar bewees in deze voorstelling zijn serieuze kwaliteiten.
De trailers vol decor en de bussen met koor en zangers waren uit Maastricht komen rijden voor een halfvolle zaal. Dat was het enige onaangename aan een verder prachtige avond.
Een recensie op Place de l'Opera door Basia Jaworski staat hier.
Abonneren op:
Posts (Atom)












